از رمان نویسی تا خودکشی
از بالا، چپ: ارنست همینگوی، ویرجینیا وولف، ریونوسوکه آکوتاگاوا و چزاره پاوزه
چاک پالانیک، نویسنده رمان باشگاه مشت زنی در جایی گفته: تفاوت کسی که خودکشی می کند با کسی که شهید می شود این است که شهید از پوشش رسانه ای بیشتری برخوردار می شود.
مطمئنا خودکشی یک جوان دلزده از زندگی که سر و جمع ده نفر غمخوار دارد برای رسانه های خبری هیجان انگیز نیست. اما کسانی هم هستند که خودکشی شان برای رسانه ها از شهادت یک گردان سرباز اهمیت بیشتری دارد.
در برخی موارد، مرگ مشکوک چهره های نامدار، توسط بعضی از رسانه ها طوری پوشش داده می شود که مثل خودکشی جلوه کند و بازتاب بیشتری داشته باشد.
جف باکلی، موسیقی دان آمریکایی در سال ۱۹۹۷ و در سن ۲۸ سالگی در رودخانه غرق شد. هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد او خودکشی کرده است ولی مرگ او در روزهایی ابتدایی کشف جسدش به شکلی پوشش داده شد که بسیاری از طرفدارانش هنوز هم خیال می کنند که قهرمانشان خودکشی کرده است. شاید تلخی آثار او به این نگرش دامن زده باشد ولی شکی نیست که قصه خودکشی یک ستاره مردمی قصه پرفروشی است. در حالیکه خودکشی جوان گمنام همسایه معمولا یک نارسایی عاطفی است و با یک حیف شد به پایان می رسد.
خودکشی در قالب های مختلفی دسته بندی می شود. خودکشی آیینی، خودکشی ایدئولوژیکی، خودکشی دسته جمعی، خودکشی انتحاری، خودکشی ترحمی و بعضی شکل های دیگر. اما قالبی به عنوان خودکشی فرهنگی یا ادبی وجود ندارد. این جنس از خودکشی نه به اندازه خودکشی پسر همسایه ترحم برانگیز است و نه مثل مرگ خود خواسته راک استارها، قهرمانانه. خودکشی یک نویسنده غالبا شبیه نقطه پایانی است که در جای نادرست رمان قرار گرفته باشد. هر چند که دوران ما عصر پایان های باز است.
روز دهم ماه سپتامبراز سوی سازمان بهداشت جهانی روز پیشگیری از خودکشی نام گرفته است. به همین مناسبت یادی از نویسندگانی می کنیم که منتظر نماندند تا مرگ در خانه شان را بزند.
ارنست همینگوی
یکی از بزرگترین نویسندگان آمریکا و برنده جایزه نوبل، از مشهورترین چهره های فرهنگی و ادبی است که منتظر دستور اخراج از این دنیا نشد و خودش استعفاء داد. او درتاریخ ۲ ژوئیه ۱۹۶۱ میلادی، و در سن ۶۲ سالگی تپانچهای برداشت و به مغزش شلیک کرد.
همسرش ماری ولش مدعی شد که ارنست مشغول تمیز کردن تپانچهاش بوده که گلولهای از آن در رفته و باعث مرگ وی شده است ولی بعید است که انسان هنگام تمیز کردن اسلحه آن را با زاویه نود درجه روی شقیقه اش قرار دهد.
ارنست همینگوی ماجراجو بود. از زخمیشدن در ایتالیا بر اثر اصابت ۲۰۰ تکه ترکش نیروهای اتریشی -در خلال جنگ جهانی اول- گرفته تا شرکت در خط مقدم جبهههای جنگ داخلی اسپانیا یا سفرهای توریستی به حیات وحش آفریقا و ماهیگیری و شکار حیوانات وحشی و زندگی در کوبا. او با قواعد تعریف شده زندگی سر سازش نداشت و با شلیک گلوله ای به مغزش نشان داد که با قواعد تعریف شده مرگ هم سر سازگاری ندارد.
ریونوسوکه آکوتاگاوا
آکوتا گاوا، نویسنده قصه معروف راشومون از برجسته ترین نویسندگان ژاپن است. او را پدر قصه کوتاه ژاپن می دانند و تاثیر زیادی بر هنرمندان ژاپنی در شاخه های مختلف هنری داشته است.
آکوتا گاوا فقط ۳۵ سال عمر کرد ولی در سال های آخر زندگی با اختلال و توهم در قوه شنوایی و افکار مالیخولیایی دست و پنجه نرم می کرد.
بزرگترین ترس این نویسنده ژاپنی از دیوانه شدن بود. مادرش در آسایشگاه روانی به سر می برد و ریونوسوکه مطمئن بود که به سرنوشت او دچار می شود. در یکی از یادداشت های او که بعد از مرگش پیدا شد اینطور نوشته است: ادامهٔ زندگی با چنین ادراکاتی، شکنجهٔ توصیف ناپذیری است. آیا کسی پیدا نمی شود که بی سروصدا گلوی مرا در خواب بفشارد.
ریونوسکه در شامگاه ۲۴ ژوئیه سال ۱۹۲۷ با خوردن قرص های سیانور پتاسیم به زندگی اش پایان داد.
هرسال جایزه ای ادبی به نام او به بهترین نویسنده سال ژاپن اهدا می شود.
ویرجینیا وولف
من اطمینان دارم که بیماری جنون دوباره گریبانم را می گیرد و اینبار سالم از کارزارش برنمی گردم.... این کلماتی است که ویرجینیا وولف پیش از مرگ برای همسرش لئوناردو نوشت.
ویرجینیا وولف خالق رمان هایی مثل اورلاندو و به سوی فانوس دریایی، از بیماری افسردگی رنج می برد.
او که طبعی حساس داشت پس از اتمام آخرین رمان خود به نام بین دو پرده نمایش، جیبهای اورکتی را پر از سنگ کرد، آن را پوشید و به رودخانه اوز در رادمال رفت و خود را غرق کرد.
سه هفته طول کشید تا جسدش را پیدا کردند. وولف در هنگام مرگ ۵۹ ساله بود.
یوکیو میشما
رویکرد مردم مختلف دنیا به خودکشی متفاوت است و ژاپنی ها روش خود را دارند. در ژاپن تا همین اواخر رایج بود که اگر کسی می خواست خودکشی کند همه اعضا فامیل را به خانه اش دعوت می کرد و این موضوع را با آنها در میان می گذاشت. دوستان او سعی می کردند که با برشمردن مزیت های زندگی او را از این کار منع کنند. اگر موفق می شدند که ماجرا ختم به خیر شده بود ولی اگر موفق نمی شدند، نیمه شب با چشم های گریان به خانه می رفتند و صبح روز بعد برای بردن جنازه باز می گشتند.
یوکیو میشما نویسنده، شاعر و نمایشنامه نویس مشهور ژاپنی است که سه بار کاندیدای جایزه نوبل ادبیات شد. نویسنده کتاب اسب های لجام گریخته یکی از مهمترین و تاثیر گذارترین نویسندگان قرن بیستم ژاپن است که در سال ۱۹۷۰ و در سن ۴۵ سالگی به شیوه سنتی هاراگیری، یعنی فروکردن خنجر در بدنش جان باخت.
ریچارد برایتیگان
نویسنده کتاب های در قند هندوانه و صید قزل آلا ۴۹ ساله بود که احساس کرد بس است. او پشت پنجره اتاقش رو به دریا ایستاد و با یک تفنگ کالیبر ۴۴ به شقیقه اش شلیک کرد.
گفته می شود که برایتیگان دوران کودکی و نوجوانی سختی داشت. او در جوانی عاشق جنبش بیت در آمریکا شد و از نویسندگانی مثل جک کرواک و آلن گینزبرگ تاثیر گرفت. ولی در ادامه کارش موفق شد سبک و سیاق متعلق به خودش را پیدا کند و از فرم های رایج ادبی بگریزد.
برایتیگان با چاپ کتاب صید قزل آلا در آمریکا به شهرت رسید و در دهه هشتاد و پیش از مرگ یکی از شناخته شده ترین نویسندگان آمریکایی بود ولی گفته می شود که برایتیگان در تمام عمر از بیماری افسردگی رنج می برد. البته افسردگی هم به مانند مالیخولیا، شیزوفرنی و جنون از جمله بیماری های جانبی شغل نویسندگی است و بسیاری از نویسنده های دنیا سهمی از آن دارند.
رومن گاری
به خاطر همسرم نبود، کار دیگری نداشتم.
این از آخرین جملات رومن گاری است. او زندگی پر پیچ و خمی داشت و به جز رمان نویسی، فیلمنامهنویس، کارگردان، خلبان در جنگ جهانی دوم و دیپلمات سیاسی کشور فرانسه هم بود. رومن گاری تنها نویسنده ای است که دوبار موفق به کسب جایزه گنکور شده است. این جایزه در طول حیات یک نویسنده فقط یکبار به او داده می شود ولی رومن گاری کتاب زندگی در پیش رو را با نام مستعار امیلی آجر نوشت و پسر عموی خود را برای دریافت جایزه به جشنواره فرستاد. او بعدها در کتاب زندگی و مرگ امیلی آجر این حقیقت را فاش کرد.
رومن گاری در سال ۱۹۸۰ بعد از مرگ همسرش و در سن ۶۶ سالگی با شلیک گلوله به زندگی خودش خاتمه داد.
چزاره پاوزه
نویسنده ایتالیایی کتاب معروف ماه و آتش که سهم زیادی در شناساندن ادبیات ایتالیا به جهان دارد در سال ۱۹۰۸ به دنیا آمد و در سال ۱۹۵۰ و در سن ۴۲ سالگی در هتلی خودکشی کرد. پاوزه فعالیت های سیاسی ضدفاشیستی هم داشت و به جرم این عمل سه سال را در زندان گذراند و بعد از جنگ از اقبال جهانی بیشتری برخوردار شد. ولی در سن در سن ۴۲ سالگی در حالیکه معتبرترین جایزه ادبی ایتالیا را دریافت کرده بود با خوردن مقدار زیادی فنوباربیتال خودکشی کرد.
صادق هدایت
.یک دیوانگی کردم به خیر گذشت
این جمله ای است که صادق هدایت وقتی که اولین تلاشش برای خودکشی ناکام ماند به برادرش نوشت. او در سال ۱۳۰۷ هجری قصد داشت خودش را در رود مارن غرق کند که موفق نشد. اما در تاریخ ۱۹ فروردین ۱۳۳۰ و در سن ۴۹ سالگی وقتی که شیر گاز را در هتل محل اقامتش در پاریس باز کرد نیازی به نامه نگاری ندید و همانجا جان سپرد.
برای خودکشی هر نویسنده ای می توان دلایل شخصی فراوانی جستجو کرد ولی کثرت این مرگ ها نشان از خطری دارد که در پس فهم هر کلمه نهفته است.
جیم وایت شاعر و آهنگساز آمریکایی می گوید:
احساس می کنم که در تله دانسته هایم گیر افتاده ام و ای کاش که نمی دانستم
علیرضا میراسدالله
بیبیسی
